به گزارش آشکار، بررسی کیفی آیات سوره‌های نور و احزاب در پژوهشی میان‌رشته‌ای، ضمن بازتعریف کیفیت ظهور اجتماعی زن مسلمان، مرزهای نظری میان ضوابط وحیانی و یافته‌های روان‌شناختی معاصر را تبیین کرد.

پیش‌نشست علمی «ضابطه‌مندی ظهور اجتماعی زن مسلمان؛ تحلیل کیفی تبرج در آیات ۶۰ سوره نور و ۳۳ سوره احزاب و نسبت نظری آن با سلامت روان» به عنوان یکی از برنامه‌های ذیل همایش «زن مسلمان در عصر حاضر» برگزار شد. این نشست تخصصی با ارائه سمیرا قربانخانی، روان‌شناس و مشاور ارشد خانواده و با دبیری علمی مریم حیدری به کار خود پرداخت.

فراتر از کالبد پوشش؛ تحلیل کیفی حضور اجتماعی

در ابتدای نشست، مریم حیدری، دبیر جلسه، با تبیین ابعاد موضوع اظهار داشت که رویکرد این پژوهش بر پایه تحلیل محتوای کیفی استقرایی شکل گرفته است. در این بررسی، مفهوم تبرج و مؤلفه‌های شکل‌دهنده کیفیت کنشگری بیرونی زنان در دو آیه محوری قرآن و تفاسیر «المیزان» و «نمونه» استخراج شده تا ظرفیت گفت‌وگوی بینامتنی این گزاره‌ها با الگوهای روان‌شناختی معاصر سنجیده شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد تقلیل‌دادن ظهور اجتماعی زن صرفاً به مرزهای پوشش ظاهری، نادیده‌گرفتن ابعاد بنیادینی چون مفهوم زینت، نحوه اثرگذاری رفتاری، چارچوب ارتباطی و بستر هنجاری تبرج در جامعه است.

ظهور اجتماعی زن مسلمان منظومه‌ای چندبعدی شامل رفتار، زینت و بافت هنجاری است که تقلیل آن صرفاً به کالبد فیزیکی پوشش، خطایی تحلیلی به شمار می‌رود.

تمایز روش‌شناختی گزاره‌های وحیانی و تبیین‌های روان‌شناختی

سمیرا قربانخانی، ارائه‌دهنده پژوهش، با ارائه دستاوردهای این مطالعه کیفی، بر تفکیک مرز میان یافته‌های مستقیم قرآنی ـ تفسیری و سازه‌های انتزاعی روان‌شناختی تأکید ورزید. در بخش نقد و بررسی، صاحب‌نظران حاضر به طرح چالش‌ها و سؤالاتی پیرامون دلایل تحدید منابع به دو آیه و دو تفسیر خاص، سازوکار دستیابی به «الگوی یکپارچه ضابطه‌مندی ظهور اجتماعی»، چرایی گره‌زدن سلامت روان به احکام هنجاری، جنبه‌های نوآورانه طرح و نیز تمهیدات متدولوژیک به‌کاررفته جهت ممانعت از تحمیل انگاره‌های مدرن بر نص کلام‌الله پرداختند.

چشم‌انداز پیوند نظری دین‌پژوهی با علوم رفتاری

در جمع‌بندی پایانی این کرسی علمی، دبیر نشست بر لزوم توسعه نقدهای آکادمیک و دیالوگ فعال میان رشته‌های علوم اسلامی و روان‌شناسی تأکید کرد. وی پیونددادن پژوهش‌های دینی با مسائل انضمامی و روان‌شناختی حیات زن مسلمان را بستری برای رفع تعارض‌های گفتمانی معاصر و سیاست‌گذاری‌های دقیق‌تر فرهنگی ارزیابی نمود.

کاربست روش‌شناسی کیفی و دیالوگ بین‌رشته‌ای، راهکاری علمی برای بازخوانی مفاهیم هنجاری قرآن بدون افتادن در دام تحمیل پیش‌فرض‌های مدرن است.

انتهای پیام/